Licht tegen betaalbare prijs

 © ©Osram 

Het aantal lampen (alle types door elkaar genomen) dat op aarde gebruikt wordt, wordt op meer dan 30 miljard geschat. Er worden elk jaar ongeveer 10 miljard lampen gefabriceerd om de kapotte exemplaren te vervangen.

De post 'verlichting' alleen al vertegenwoordigt in de ontwikkelde landen 15% à 20% van het wereldverbruik aan elektriciteit en is verantwoordelijk voor meer dan 2 miljard ton broeikasgassen die in de atmosfeer worden uitgestoten. Vandaag de dag verbruikt een gezin gemiddeld 250 kWh elektriciteit per jaar aan licht, wat neerkomt op 2% à 3% van hun energieverbruik. Niet enorm in vergelijking met de kosten voor verwarming, maar je moet toch rekenen op enkele honderden euro’s per jaar, waarop je toch een aanzienlijk deel zou kunnen besparen door te kiezen voor zuinigere oplossingen.

Gloeilampen

De klassieke gloeilampen waren er het eerst. Ook nu nog blijven ze in onze woningen het meest gebruikt. Terwijl ze het meeste energie verbruiken. Deze lampen hebben een gloeidraad die in een ballon of peertje met niet-reactief gas zit. Wanneer de gloeidraad elektrisch wordt geladen, gaat hij verhitten en geeft hij licht.

Voordelen

• Lage prijs

Het vrijwel enige voordeel van gloeilampen is hun lage prijs. Maar de Europese consumenten zullen het stilaan zonder moeten stellen, want na de lampen van 100 watt en 75 watt, mogen ook de modellen van 60 watt sinds september 2011 in alle landen van de EU niet meer verkocht worden. Die van 25 en 40 watt verdwijnen op 1 september 2012 uit de handel.

• Hoog verbruik, laag rendement

Gloeilampen stralen licht uit over het hele spectrum, tot infrarood. Maar het afgeven van infrarood licht draagt niet alleen niets bij tot de lichtsterkte – het is een lichtfrequentie die het menselijk oog niet waarneemt - het leidt ook tot een aanzienlijke stijging van de temperatuur. Men gaat ervan uit dat nauwelijks 5% à 10% van de energie die door een gloeilamp wordt verbruikt, in licht wordt omgezet. De rest gaat aan warmte verloren...

• Beperkte levensduur

Vermits de afwisseling hitte-koude hen geen deugd doet, hebben gloeilampen een beperkte levensduur. Ze werken nauwelijks 1.000 uur voor ze de geest geven.

Halogeenlampen

De recentere halogeenlampen zijn een verbeterde versie van de klassieke gloeilampen. Een gloeidraad in wolfram zit in een lamp gevuld met halogeengas. Er bestaan twee soorten halogeenlampen: laagspanningshalogeenlampen (met transformator en een werkspanning van 12 V) en hoogspanningshalogeenlampen (die rechtstreeks op 220 V werken). Ook hier heeft Europa al bepaald dat halogeenlampen (van 75 W, 60 W en 40 W) met energielabel D of slechter sinds september niet meer worden toegelaten.

Voordelen

Helder licht

Doordat ze aan een hogere temperatuur werken, geven halogeenlampen een licht af dat dat van de zon benadert. Dit resulteert in een feller licht dat meer in verhouding is met het menselijk zicht. De lichtefficiëntie van halogeenlampen ligt 20% à 30% hoger dan die van klassieke lampen.

• Hoog verbruik en laag rendement

Een staafvormige halogeenlamp van 500 watt die elke avond gedurende 3 uur gebruikt wordt, verbruikt 550 kWh/jaar...of meer dan twee wasmachines! En al is hun rendement hoger dan dat van een klassieke gloeilamp, het blijft relatief laag.

• Beperkte levensduur

Met ongeveer 2.000 branduren, of nauwelijks meer dan het dubbele van een gloeilamp, blijft de levensduur van halogeenlampen beperkt.

Compacte fluorescentielampen of spaarlampen

Compacte fluorescentielampen (CFL), in de volksmond spaarlampen genoemd, werden in de jaren 70 na de petroleumcrisis ontwikkeld, toen onderzoekers het idee kregen een fluorescentielamp of tl-buis om te plooien en aldus te verkleinen. Het gaat in wezen om een buisvormige lamp waarvan de binnenzijde met een fluorescerend poeder is bedekt. Een elektrische ontlading gaat door het gas (kwikdamp) dat een ultraviolet licht afgeeft. Deze straling wordt geabsorbeerd door een fluorescerende laag die wordt omgezet in zichtbaar licht.

Voordelen

• Spaarzaam (what’s in a name)

Deze lampen geven 80% minder warmte af en verbruiken eveneens 80% minder elektriciteit dan een gloeilamp, wat een besparing oplevert van om en bij de 1.000 kWh gedurende hun levenscyclus.

• Lange levensduur

Spaarlampen hebben een levensduur die geschat wordt tussen de 8.000 en 15.000 branduren.

• Rendabele investering

Ze kosten zeker meer bij aankoop (gemiddeld 11 euro tegenover 1,20 euro voor een klassieke gloeilamp), maar het prijsverschil wordt reeds op één jaar terugverdiend dankzij de energie die je bespaart. Een studie van elektriciteitsproducent EDF besluit dat de werking van spaarlampen 2,5 maal goedkoper uitvalt dan die van gloeilampen.

• Onprettig licht

Het grote verwijt dat spaarlampen wordt gemaakt, is dat ze een onnatuurlijk licht verspreiden. Een handicap die de laatste generatie spaarlampen aan het wegwerken is, vermits hun lichtsterkte voortaan die van de klassieke gloeilampen benadert.

• Schadelijk kwik

Ondanks hun voordelen op het vlak van energiebesparing, zijn spaarlampen niet bepaald 'eco-efficiënt'. Ze bevatten namelijk kwik en worden geklasseerd bij het klein gevaarlijk afval. Om die reden mogen versleten spaarlampen onder geen beding breken of bij het huishoudelijk afval worden gegooid. Al hun componenten daarentegen (fluorescerend poeder, kwik, aluminium fitting en glas) kunnen gerecycleerd worden. Je moet ze dus ongeschonden voor recyclage afgeven, waar ze in de container voor Klein Gevaarlijk Afval (KGA) gaan.

• Je kan de meeste spaarlampen niet dimmen met gewone dimmers

Ledlampen

LED is de Engelse afkorting van 'light emitting diode' of lichtgevende diode. Schematisch gezien werkt de led op basis van een halfgeleiderkristal (een diode) die, wanneer ze een elektrische stroom in zich krijgt, energie vrijmaakt die rechtstreeks in licht kan worden omgezet, en dat praktisch zonder warmte af te geven. Het principe dateert niet van gisteren en kent al veel toepassingen die ons bekend zijn (waaklampjes, dashboard van auto’s, tv- en computerschermen enz.).

De laatste technologische ontdekkingen hebben ervoor gezorgd dat leds ook steeds meer toepassingen vinden in de algemene verlichting, waar een enorme markt voor hen openligt. Naast ledspots – van ongeveer 5 mm diameter – met een betrekkelijk laag vermogen en voornamelijk bestemd voor sfeer- of kerstverlichting, bestaat er nu ook de nieuwe generatie hoogvermogenleds die voldoende licht produceren om, zoals de klassieke peertjes, gebruikt te worden in inbouwarmaturen of staande lampen.

Voordelen

• Onklopbare rendementen

Het rendement van hoogvermogenleds ligt 10% tot 25% hoger dan dat van een gloeilamp. Een recente studie van de Amerikaanse regering kwam tot het besluit dat de VS hun elektriciteitsverbruik op minder dan 20 jaar tijd met 29% zou kunnen doen dalen, alleen al door de traditionele lampen te vervangen door ledlampen.

• Praktisch onbeperkte levensduur

Tussen 30.000 en 100.000 branduren, of een levensduur van ongeveer 20 jaar in normale gebruiksmodus tegenover amper enkele maanden voor klassieke gloeilampen. Meer nog, na 50.000 uren werking behouden hoogvermogenleds 70% tot 80% van hun originele lichtsterkte.

• Klein en schokbestendig

Dankzij hun klein formaat kunnen ze overal gebruikt worden. En omdat ze niet werken met een gloeidraad zijn ze sterker en schokbestendiger dan andere lampentypes.

Nadelen

• Nog duur

De grote handicap van leds is voorlopig nog hun prijs. Niet zozeer omdat de elementen die de lamp samenstellen aanzienlijk duurder zouden zijn, maar omwille van hun beperkte productie. Het is namelijk een zeer jong product dat verbeteringen noodzaakt om een plaatsje te verwerven onder de spelers van de huishoudelijk verlichting. Dat verklaart ook waarom een ledlamp van 7 watt nu ongeveer 50 euro kost, daar waar een halogeenlamp van 50 watt (of een min of meer gelijkaardige lichtsterkte) op rond de 5 à 6 euro komt. Maar het rendement van dit soort verlichting – en dus van de energiebesparing die eruit voortvloeit – en zijn onwaarschijnlijke levensduur, laten toe de investering snel terug te verdienen.

Meer weten?

Dit interessante artikel kwam uit Energie, een magazine uitgegeven door Immoweb.mag, door de bekwame redactie van beter bouwen & verbouwen, de nr. 1 van de Belgische bouwmagazines. Het magazine telt meer dan 35 artikels, helder onderverdeeld in 4 grote hoofdstukken: De woning, Beschikbare energie, Verbruik en Administratie.

Je krijgt dit magazine Immoweb.mag Energie gratis in je bus. Het enige dat je daarvoor dient te doen, is lid te worden van MijnImmoweb.