Gent

Gent is de hoofdstad van de provincie Oost-Vlaanderen. De stad ligt aan de samenvloeiing van de Schelde en de Leie, twee rivieren die in belangrijke mate hun stempel hebben gedrukt op de historische ontwikkeling van de stad. Het middeleeuwse centrum, dat zijn oorspronkelijke karakter goed heeft bewaard, is een belangrijke, toeristische troef. Ook de talrijke musea en het rijke cultuurleven trekken jaarlijks veel bezoekers. Gent is een druk winkelcentrum voor de omringende omgeving. Op initiatief van het stadsbestuur werd het centrum autovrij gemaakt en wordt er geïnvesteerd in een vlot openbaar vervoer. Als zetel van een universiteit en van meerdere hogescholen heeft Gent een belangrijke onderwijsfunctie. Op economisch vlak profileert de streek rond Gent zich als centrum van de azaleateelt. De Gentse haven heeft zich in de loop der eeuwen van de Graslei naar het noorden verplaatst en is door het kanaal Gent-Terneuzen verbonden met de Westerschelde.

Geschiedenis

De naam van de stad Gent zou afgeleid zijn van het Keltische woord 'ganda', wat samenvloeiing betekent. Gent ligt op een heuvelrug in het waterrijke gebied waar de Leie uitmondt in de Schelde. Enkele archeologische vondsten duiden op bewoning vóór de Romeinse tijd. In de vroege 7de eeuw (ca. 630) stichtte Amandus met enkele jaren verschil twee abdijen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de stad: de Sint-Pietersabdij op de Blandijnberg en de Sint-Baafsabdij aan de monding van de Leie en de Schelde. In het midden van de 9de eeuw werden beide abdijen door de noormannen verwoest en geplunderd. In de 10de eeuw werden ze heropgebouwd. Het historische centrum zou zich vanaf de 11de eeuw in recordtempo ontwikkelen in het gebied tussen de middeleeuwse haven (de Graslei), de Sint-Janskerk (nu Sint-Baafskathedraal) en het Gravensteen, de burcht die de Vlaamse graaf Filips van de Elzas in 1180 bouwde op de plaats van een vroegere versterking. Eind 12de eeuw kreeg Gent stadsrechten. Gent ontwikkelde zich tot het belangrijkste centrum voor de lakennijverheid op basis van Engelse wol en telde in de eerste helft van de 14de eeuw iets minder dan 60.000 inwoners. Op Parijs na was Gent toen de grootste stad in Noordwest-Europa. Een figuur die in dat verband zeker vermelding verdient, en achteraf ook met een standbeeld (op de Vrijdagmarkt) werd bedacht, is Jacob Van Artevelde (1290-1345). Tijdens de Honderdjarige Oorlog koos hij immers de zijde van Engeland, om zo de lakennijverheid, toen de belangrijkste bron van inkomsten voor de Gentenaars, van de ondergang te redden. Naar hem noemt Gent zichzelf de Arteveldestad. De economische crisis van de 14de eeuw, politieke conflicten en een grote sterfte als gevolg van de pest, zorgden voor een sterke terugval van de Gentse economie. In de 15de eeuw voerde Gent met wisselend succes een machtsstrijd met de Bourgondische hertogen die door hun buitenlandse politiek de economische belangen van de stad in het gedrang brachten. In 1530 maakte de in Gent geboren Karel V (1500-1558) korte metten met de rebelse stad: de leiders van de opstand werden geëxecuteerd, de macht van de ambachten beknot en de Sint-Baafsabdij gesloopt. Karel V was keizer van een rijk waar de zon nooit onderging; als een verlicht despoot heerste hij over de Bourgondische Nederlanden, Spanje, de Oostenrijkse erflanden, het Roomse Rijk, Midden- en Zuid-Amerika. Duizenden lieten het leven door zijn buitenmaatse katholieke godsdienstijver. De Gentenaars gaf hij letterlijk en figuurlijk de strop. De godsdienstoorlogen van de jaren '60 en '70 van de 16de eeuw lieten in Gent hun sporen na. In 1577 riep de stad zichzelf uit tot calvinistische republiek. Het herstel van het katholicisme in 1584 zorgde voor een uittocht van protestantse Gentenaars en een terugval van het bevolkingscijfer. Grote infrastructuurwerken en het begin van de industriële revolutie zorgden in de 18de eeuw voor een heropbloei van de economie. De stad kende een enorme expansie na de introductie van de mechanische spinmolen door Lieven Bauwens. In 1798 slaagde Bauwens erin vanuit Engeland onderdelen van de zogenaamde Mule Jenny over te (laten) smokkelen. Het bracht een revolutie in de textielnijverheid op gang; het maakte van Gent het 'Manchester van het vasteland'. Keerzijde van de medaille was zoals bekend het ontstaan van een fabrieksproletariaat. Ook de woelige 19de eeuw, een periode van sociale strijd voor betere arbeidsvoorwaarden, heeft op architectonisch vlak haar stempel op de stad gedrukt.

Bron : Uitgeverij Lannoo | ISM : Belgiumcuriosities.be